Greek Albanian English French German Italian Portuguese Russian Spanish Turkish
Πέμπτη, 23 Νοεμβρίου 2017

ev media-logo

 


Έχουν νόημα οι επέτειοι; Ο Διονύσης Παρούτσας καταθέτει προβληματισμούς με αφορμή την 28η Οκτωβρίου (έντυπη έκδοση)

Δυο φορές το χρόνο η τοπική αυτοδιοίκηση έρχεται αντιμέτωπη με έναν περίεργο «πονοκέφαλο»: Σε ποιον να αναθέσει την εκφώνηση του πανηγυρικού της ημέρας την 28η Οκτωβρίου και την 25η Μαρτίου. Οι ενδιαφερόμενοι είναι ελάχιστοι και -του γράφοντος μη εξαιρουμένου- ανακυκλώνονται διαρκώς έχοντας προκαλέσει αρκετές φορές έως και την θυμηδία των ακροατών. Κάποια στιγμή μάλιστα, σε μια πολιτική αντιπαράθεση, η ανάληψη αυτής της ευθύνης μου αποδόθηκε ως «ελάττωμα»!

776

Προκειμένου να είμαστε δίκαιοι ας εξετάσουμε λίγο, ευκαιρίας δοθείσης με τον πρόσφατο εορτασμό της επετείου του ΟΧΙ, το νόημα των επετειακών εκδηλώσεων που κάθε φορά αναλαμβάνουν να τονίσουν τη σημασία των ιστορικών ορόσημων που έχουν καθορίσει την πορεία μας ως έθνος. Υπάρχουν φυσικά, δύο απόψεις. Η πρώτη είναι αυτή που καταγράφει ο συγγραφέας Πέτρος Τατσόπουλος:

«Η Ιστορία γράφεται πάντα ως ρεπορτάζ, ποτέ ως δοκίμιο -με αναρίθμητα τυπογραφικά λάθη, ποταμούς αίματος και έντονη τη δυσοσμία της εμπάθειας. Κατόπιν ερχόμαστε εμείς με τις εθνικές επετείους, αυτούς τους διαχρονικούς κλιβάνους αποστείρωσης, και σαν φιλότιμοι νεκροθάφτες ξυρίζουμε το πτώμα, το μακιγιάρουμε, το καλοντύνουμε και το παρουσιάζουμε σενιαρισμένο -σχεδόν σαν ζωντανό, αν παραβλέψουμε την ακαμψία και τη φορμόλη. Συχνά αναρωτιέμαι πώς θα φαινόταν στον Οδυσσέα Ανδρούτσο η συγκατοίκησή του στις σχολικές αίθουσες με τον Ιωάννη Γκούρα ...δολοφονημένος και δολοφόνος πλάι - πλάι!

Στην πραγματικότητα δεν γιορτάζουμε την ανάμνηση ενός εθνικού ορόσημου αλλά τη λήθη του -την αφαίρεση όλων των αγκαθιών, έστω και με θυσία το ίδιο το νόημά του. Ανακατασκευάζουμε την Ιστορία σύμφωνα με τις εκάστοτε ανάγκες μας. Ο Ποκρόφσκι, ένας λησμονημένος πια σταλινικός ιστορικός ...που περιέπεσε αργότερα στη δυσμένεια του Στάλιν..., έλεγε ότι «Ιστορία είναι η προβολή της πολιτικής στο παρελθόν». Σε κάθε εθνική επέτειο, δεν παρακολουθούμε παρά την επιβεβαίωση αυτής της κυνικής ρήσης.

Στη θέση αυτή, όμως, αντιπαρατίθεται ένας «ανώνυμος» πολίτης, ο Μάνος Λασκαράκης, ο οποίος γράφει στο ιστολόγιό του:

«Οι εθνικοί εορτασμοί μετρούν μόνο ευχάριστες εικόνες: Παρέλαση, σημαιούλες, κοσμοσυρροή, μπαλόνια, οικογένειες, παιδάκια, χειροκροτήματα, επευφημίες κι ομοψυχία. Μα οι εικόνες συνοδεύονται πάντα με τις επικές εκφωνήσεις από τα μεγάφωνα στις παρελάσεις και έπειτα τις μεγαλεπήβολες δηλώσεις πολιτικών, που προσθέτουν στην αθωότητα των εικόνων μια δόση υπερβολής και ένα εφαλτήριο σκεπτικισμού.

Αναμφισβήτητες αξίες είναι σήμερα η ειρήνη, η ελευθερία, η δημοκρατία, η αλληλεγγύη και η ισότητα που απολαμβάνουμε σε υψηλό βαθμό στην κοινωνία μας. Αναμφισβήτητοι είναι και οι αγώνες που έγιναν, μέσα και έξω από τα σύνορά μας, για την κατάκτησή τους. Αναμφισβήτητες είναι και οι αναγεννήσεις και οι πρόοδοι που έχουν κάνει τα έθνη μέσα από τις επαναστάσεις τους -εθνικές σαν την ελληνική ή κοινωνικές σαν τη γαλλική. Αναμφισβήτητα είναι και τα μαζικά εγκλήματα που έχουν γίνει μεταξύ λαών και εθνών για επεκτατικούς, εθνικιστικούς ή θρησκευτικούς λόγους.

Αυτό που μπορεί να αμφισβητηθεί σήμερα, είναι τι ακριβώς θέλουμε να γιορτάζουμε. Θέλουμε τα παιδιά μας να μάθουν την αξία της ειρήνης, της ελευθερίας και της δημοκρατίας ή να μάθουν πώς να γιουχάρουν στα γήπεδα;

Οι γιορτές είναι κάτι εύλογο κι αφυπνιστικό. Από τη γιορτή της γυναίκας μέχρι την Πρωτομαγιά κι από την 28η Οκτωβρίου μέχρι την Ανάσταση. Δοξάζουν ιδέες, αγώνες και θυσίες, καταδικάζουν καθεστώτα, προκαταλήψεις και κακουχίες, υμνούν την ελευθερία κι εναντιώνονται στο φασισμό. Κάπου εκεί ανάμεσα όμως, προάγουν δυστυχώς πολλές φορές το φανατισμό και τη μισαλλοδοξία. Κι αυτό γιατί στρέφουν τα «βέλη» τους και απέναντι σε ομάδες ανθρώπων που, όπως και να το κάνουμε είναι, και θα είναι για πάντα, γύρω μας κι ανάμεσά μας.

Μπορείς να εξοστρακίσεις για πάντα από τον κόσμο το φασισμό, αλλά όχι τους λαούς που τον ασπάστηκαν στο παρελθόν. Μπορείς να εξοστρακίσεις για πάντα τον επεκτατισμό, τον βανδαλισμό, την ξένη κυριαρχία, αλλά δεν μπορεί να εξαφανίσεις τους Τούρκους, τους Ενετούς ή τους Γερμανούς. Γι’ αυτό και στις εθνικές εορτές, τα «βέλη», είναι καλό σα στρέφονται σε Ιδέες και όχι σε Λαούς. Και γι’ αυτό απαιτείται διεθνής συνεργασία και διάλογος μέσα από θεσμούς που, ίσως, «ξεχνάμε» να γιορτάζουμε».

Έτσι έχουν τα πράγματα… Τα υπέρ και τα κατά… Εντούτοις αξίζει να κάνουμε εδώ μια μικρή χαρακτηριστική παρέκβαση: Όταν επιστρέφαμε με την αποστολή του Εράσμους, από την Τουρκία τον περασμένο μήνα, στην παραλία της Σμύρνης συνέβη το εξής αναπάντεχο: Πέσαμε πάνω σε μια εκδήλωση χορευτικών συγκροτημάτων απ’ όλα τα Βαλκάνια. Σημαίες, συγκροτήματα, βαβούρα, μπάντες που παιάνιζαν, μεγάφωνα.

Αφού φωτογραφηθήκαμε, απομακρυνθήκαμε καμιά τριακοσιαριά μέτρα προς την παραλία, μέχρι που οι ήχοι της εκδήλωσης ατόνησαν και ίσα που ακούγονταν. Κι ενώ περπατούσαμε και μιλούσαμε, ξαφνικά μια γιαγιά, μας κοιτάζει με επιτιμητικό ύφος, μας δείχνει προς την κατεύθυνση της εκδήλωσης και στέκεται προσοχή! Προφανώς ακουγόταν ο Τουρκικός εθνικός ύμνος. Εκόντες άκοντες, ακολουθήσαμε το παράδειγμά της και μαζί με μας, όλες οι παρέες των νεαρών ζευγαριών με τα τζιν και τα κινητά τηλέφωνα που έκαναν βόλτα στην παραλία!

Πόσο διαφορετική εικόνα από αυτή που αντιμετωπίζει κανείς στην δική μας πλατεία, κάθε φορά που γίνεται κατάθεση στεφάνων, όταν η μπάντα παίζει τον εθνικό ύμνο και οι θαμώνες των καφετεριών δεν κάνουν καν τον κόπο να σηκωθούν! Θα μου πείτε, η Τουρκία έχει απολυταρχικό καθεστώς, οι άνθρωποι έχουν υποστεί πλύση εγκεφάλου με τα εθνικά τους στερεότυπα, ο στρατός ασκεί πολιτική, είναι υποανάπτυκτοι.

Μπορεί. Αλλά πάλι, μπορεί και απλά να σέβονται το εθνικό τους σύμβολο, χωρίς καμία άλλη προέκταση. Αν το σκεφτούμε λίγο αυτό, τότε ίσως η τοπική αυτοδιοίκηση να μην πονοκεφαλιάζει και τόσο κάθε φορά που έχουμε μια εθνική επέτειο.