Τετάρτη, 19 Ιουνίου 2019

ev media-logo

Το δένδρο έναντι του δάσους. Ο Διονύσης Παρούτσας γράφει για την κλιματική αλλαγή και εκείνα που μπορούν να την ανακόψουν (έντυπη)

Είναι πλέον επιστημονικά βεβαιωμένο, ότι η κλιματική αλλαγή είναι πραγματική και αρχίζουν ήδη να διαφαίνονται οι τρόποι που μας επηρεάζει. Αυξάνονται οι πιθανότητες πλημμυρών στο Μαϊάμι, απειλούνται εκατομμύρια ανθρώπων που ζουν κατά μήκος του ποταμού Βραχμαπούτρα, διαταράσσεται η αναπαραγωγική διαδικασία εντόμων, φυτών και ζώων, στην Ελλάδα αυξάνονται τα έντονα καιρικά φαινόμενα και οι καύσωνες, στο Καρπενήσι οι χιονοπτώσεις είναι σαφώς μειωμένες την τελευταία δεκαετία.833-0

Το πόσο σημαντικό και πραγματικό είναι το ζήτημα φάνηκε από την τελευταία σύσκεψη των Ηνωμένων Εθνών στο Κατοβίτσε της Πολωνίας. Εκεί, όχι πέντε και δέκα αλλά διακόσιοι αντιπρόσωποι κρατών, διαπίστωσαν πως οι αποφάσεις της συμφωνίας του Παρισιού έχουν ατονήσει και εξέφρασαν την επιθυμία τους να εντείνουν τις προσπάθειες. Βέβαια δεν αποφεύχθηκαν εντάσεις και παραλίγο η σύνοδος να τιναχτεί στον αέρα, καθώς οι ΗΠΑ, η Σαουδική Αραβία, η Ρωσία και το Κουβέιτ αρνήθηκαν να συμφωνήσουν με την πρόσφατη έκθεση του ΟΗΕ για τη διατήρηση της αύξησης της παγκόσμιας θερμοκρασίας στο όριο του 1,5ο C.

Οι αλλεπάλληλες συζητήσεις, η παγκόσμια κινητοποίηση και οι ενδείξεις κινδύνου που πολλαπλασιάζονται συνεχώς, δείχνουν ακριβώς πως όποιος αρνείται την ύπαρξη του φαινομένου, απλά εθελοτυφλεί και το κάνει μόνο και μόνο για ιδιοτελείς λόγους, είτε τους αντιλαμβάνεται είτε όχι.

Ο πρωταρχικός στόχος, φυσικά, προκειμένου να αποφευχθεί ή να αντιστραφεί η καταστροφή, είναι ο περιορισμός της χρήσης ορυκτών καυσίμων όπως το πετρέλαιο, ο άνθρακας και το φυσικό αέριο και η αντικατάστασή τους με ανανεώσιμες και καθαρότερες πηγές ενέργειας, με ταυτόχρονη αύξηση της ενεργειακής απόδοσης.

Είναι αλήθεια ότι η αλλαγή του κλίματος δεν θα επιλυθεί μόνο από την αλλαγή των οδηγικών ή καταναλωτικών μας συνηθειών, αν και πολλοί εμπειρογνώμονες συμφωνούν ότι είναι σημαντικοί και μπορούν να επηρεάσουν και τους γύρω μας να δραστηριοποιηθούν. Ένα εξαιρετικό παράδειγμα της σπουδαιότητας αυτών των ενεργειών είναι αυτό που έγινε με τα ψυκτικά μέσα. Έχει διαπιστωθεί οριστικά ότι η απαλλαγή από τους χλωροφθοράνθρκες (που χρησιμοποιούνταν στα ψυγεία) ήταν η πιο αποτελεσματική πολιτική για τη μείωση των εκπομπών αφού οι ουσίες αυτές επιβαρύνουν μέχρι και 9.000 φορές περισσότερο την ατμόσφαιρα από το διοξείδιο του άνθρακα. Τα καλά νέα είναι ότι στον τομέα αυτόν διαπιστώθηκε σημαντικότατη πρόοδος, με αποτέλεσμα φέτος, για πρώτη φορά μετά από 30 χρόνια, το στρώμα του όζοντος στην Ανταρκτική να αρχίσει να αναγεννιέται, αποφεύγοντας 2.000.000 κρούσματα καρκίνου του δέρματος ετησίως.

Μια μελέτη του 2017, ταξινόμησε 148 ατομικές ενέργειες για την αλλαγή του κλίματος ανάλογα με τον αντίκτυπό τους. Όπως είναι λογικό, η μειωμένη χρήση του αυτοκινήτου είναι η πιο αποτελεσματική δράση που θα μπορούσε να αναλάβει κάποιος αφού τα αυτοκίνητα είναι πιο ρυπογόνα σε σύγκριση με άλλα μέσα μεταφοράς όπως το περπάτημα, το ποδήλατο ή η χρήση των μέσων μαζικής μεταφοράς.

Η Μαρία - Βιργινία Βιλαρίνο, μια από τις συγγραφείς της τελευταίας έκθεσης του ΟΗΕ, επισημαίνει χαρακτηριστικά: "Πρέπει να επιλέξουμε πιο αποδοτικά οχήματα και, μόλις η τεχνολογία το επιτρέψει, να στραφούμε αμέσως στα ηλεκτρικά". Τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα, όμως, θα απαιτήσουν ρεύμα για να κινηθούν και το ρεύμα απαιτεί συγκεκριμένους τρόπους παραγωγής. Τι θα γίνει αφού οι ανανεώσιμες πηγές του είναι τόσο δαπανηρές;

Αυτό φαίνεται πως είναι ένας μύθος. Η τελευταία έκθεση διαπίστωσε ότι μερικές από τις πιο συχνά χρησιμοποιούμενες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, όπως η ηλιακή, η γεωθερμία, η βιοενέργεια, η υδροηλεκτρική και το αιολικό δυναμικό, θα ισοσκελίσουν σε κόστος ή θα είναι φθηνότερες από τα ορυκτά καύσιμα έως το 2020. Ορισμένες είναι ήδη πιο αποδοτικές οικονομικά. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η αιολική και ηλιακή ενέργεια από επίγειες εγκαταστάσεις είναι ήδη ανταγωνιστικές με το φυσικό αέριο και μέχρι το 2025 θα είναι η φθηνότερη πηγή παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

Ορισμένοι επικριτές υποστηρίζουν ότι οι τιμές αυτές δεν λαμβάνουν υπόψη την τιμή ενσωμάτωσης στο σύστημα διανομής. Πρόσφατα στοιχεία, όμως, δείχνουν ότι το κόστος είναι «μέτριο» και μπορεί να αντιμετωπιστεί.

Εκτός από τα ορυκτά καύσιμα, είναι και η βιομηχανία τροφίμων - και ιδίως ο τομέας του κρέατος και του γαλακτοκομικού τομέα – που αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που συμβάλλουν στην αλλαγή του κλίματος. Αν τα βοοειδή αποτελούσαν ένα ενιαίο κράτος, θα ήταν ο τρίτος μεγαλύτερος εκπομπός αερίων του θερμοκηπίου στον κόσμο μετά την Κίνα και τις ΗΠΑ.

Η βιομηχανία κρέατος συμβάλλει στην υπερθέρμανση του πλανήτη με τρεις βασικούς τρόπους: Πρώτον, οι αγελάδες με την διαδικασία της πέψης απελευθερώνουν τόνους μεθανίου. Δεύτερον, τις ταΐζουμε με καλαμπόκι και σόγια, που παράγονται με ιδιαίτερα αναποτελεσματικές διαδικασίες. Και τέλος, χρειάζονται πολύ νερό και λίπασμα που επίσης απελευθερώνουν αέρια θερμοκηπίου αλλά και πολλά εδάφη - μερικά από τα οποία προέρχονται από κομμένα δάση, μια ακόμη πηγή εκπομπών άνθρακα.

Με τη μείωση της κατανάλωσης ζωικών πρωτεϊνών κατά το ήμισυ, θα μπορούσαμε να μειώσουμε το αποτύπωμα άνθρακα της διατροφής μας κατά περισσότερο από 40%. Αυτό που ισχύει στα σίγουρα ότι κανείς άνθρωπος δεν έχει ίδιο οικολογικό αποτύπωμα με κάποιον άλλο. Αν και ο καθένας μας απελευθερώνει κατά μέσο όρο περίπου 5 τόνους διοξειδίου ετησίως, κάθε χώρα έχει πολύ διαφορετικές καταστάσεις: Οι αναπτυγμένες χώρες όπως οι ΗΠΑ και η Νότια Κορέα έχουν υψηλότερους εθνικούς μέσους όρους (16,5 τόνους και 11,5 τόνους ανά άτομο αντίστοιχα) από τις αναπτυσσόμενες χώρες όπως το Πακιστάν και τις Φιλιππίνες (περίπου 1 τόνο η καθεμιά). Ακόμη και εντός των εθνικών συνόρων, οι πλουσιότεροι άνθρωποι έχουν υψηλότερες εκπομπές από ό, τι οι άνθρωποι με λιγότερη πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες.

Έτσι έχει η κατάσταση. Ούτε περισσότερο ούτε λιγότερο. Το θέμα είναι ο καθένας από μας, πότε θα αναλάβει την ευθύνη για το τι κόσμο θα παραδώσει στα παιδιά του; Και πότε θα πάψουμε να χάνουμε το δάσος, προτιμώντας να εστιάζουμε στο δέντρο;

(με στοιχεία από σχετικά άρθρα του BBC)