Greek Albanian English French German Italian Portuguese Russian Spanish Turkish
Σάββατο, 22 Σεπτεμβρίου 2018

ev media-logo

Ερμηνεύοντας την επιθετικότητα. Μια έκρηξη… ανάλογη της συσσώρευσης. Γράφει η Σαβίνα Ουγγρίνου

Γράφει η Σαβίνα Ουγγρίνου*

Φανταστείτε ένα περιβάλλον που περιλαμβάνει αρνητικές συμπεριφορές, αρνητικές σκέψεις, καταπιεσμένα συναισθήματα, αγάπη που δεν γνωρίζει τον τρόπο να εκφραστεί, επικριτικές συμπεριφορές, υποτίμηση, καταπίεση, αυστηρότητα και πολλά πολλά άλλα που μπορείς να σκεφτείς… Τι νομίζεις ότι θα συμβεί κάποια στιγμή σ’ έναν άνθρωπο που τα βιώνει όλα αυτά; Μα φυσικά έκρηξη λόγω εσωτερικής πίεσης που οδηγεί σε συμπεριφορές που έχουν στόχο να προκαλέσουν πόνο, τραύμα, άγχος τόσο στους άλλους όσο και στον ίδιο που βιώνει αυτό το αρνητικό περιβάλλον.

arthro-savina-ouggrinou-paidi1

Εκδήλωση επιθετικής συμπεριφοράς λέγεται αυτή ακριβώς η κατάσταση που οδηγεί στην εκτόνωση συναισθημάτων που τραυματίστηκαν και πιέζουν τον ψυχισμό του ατόμου. Η επιθετικότητα στα παιδιά, ως ένα σημείο, αποτελεί κομμάτι της διαδικασίας κοινωνικοποίησης τους. Όσο πιο μικρό είναι το παιδί, τόσο πιο έντονη είναι η απαίτηση του για άμεση ικανοποίηση των επιθυμιών του, στην ματαίωση της οποίας αντιδρά με επιθετική συμπεριφορά.

Σημαντικός είναι ο ρόλος της οικογένειας και του σχολείου στην πρόληψη της επιθετικότητας, όταν μπορούν να λειτουργήσουν συλλογικά, συνεργατικά, χωρίς εντάσεις, έχοντας θετικούς τρόπους ενίσχυσης του συναισθήματος των παιδιών, ώστε να νιώθουν ασφάλεια ν’ αναπτύξουν αυτοεκτίμηση και εσωτερική γαλήνη.

Σκέψου ένα υγιές οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον όπου τα παιδιά βιώνουν καθημερινά την κατανόηση και όχι την απόρριψη, τη δικαιοσύνη και όχι την ανασφάλεια, τον έπαινο και όχι την κριτική, την αγάπη και όχι την ντροπή, την έχθρα. Αυτό το περιβάλλον χρησιμοποιώντας θετικούς ενισχυτές μπορεί να βοηθήσει στον ψυχισμό των παιδιών. Μπορεί να εξαλείψει τις αρνητικές συμπεριφορές και την εκδήλωσή της επιθετικότητας.

Μία άλλη διάσταση της επιθετικότητας είναι η παθητική, μια μορφή παθολογικής επιθετικότητας όπου το άτομο επιλέγει τη σιωπή προβάλλοντας έτσι τη δύναμή του με στόχο τον χειρισμό συμπεριφορών που αφορούν ένα άλλο άτομο. Σε περιπτώσεις που η σιωπή είναι επαναλαμβανόμενη, οι ανθρώπινες σχέσεις μετατρέπονται σε σχέσεις υπερίσχυσης της δύναμης με σκοπό τον χειρισμό της συμπεριφοράς. Οι λόγοι που οδηγούν τα άτομα σ’ αυτή τη μορφή επιθετικότητας βρίσκονται καλά κρυμμένοι στη παιδική ηλικία. Αν ένα παιδί βίωνε επανειλημμένως την τιμωρία, την έλλειψη αγάπης και αποδοχής, τον περιορισμό έκφρασης θυμού και άλλων συναισθημάτων, τότε σταδιακά σαν ενήλικας οδηγείται συνήθως σε παθητικούς, παθολογικούς τρόπους έκφρασης της επιθετικότητας εξαιτίας της οδυνηρής καταπίεσης της συναισθηματικής έκφρασης.

Αν σκεφτούμε τις καταστάσεις που βιώνουμε καθημερινά στα περιβάλλοντα που δρούμε και κινούμαστε, θα εντοπίσουμε κάποια μορφή επιθετικής συμπεριφοράς στον εαυτό μας ή στους ανθρώπους που αλληλεπιδρούμε. Μπορεί να βιώσαμε μία ομαλή παιδική ηλικία, χωρίς αρνητικούς ενισχυτές, χωρίς συναισθήματα απόρριψης,, που δημιουργούν επιθετική συμπεριφορά. Όμως σαν ενήλικες μπορεί να βρεθούμε και να αλληλεπιδράσουμε σε περιβάλλοντα που είναι φορτισμένα με αρνητικότητα, επίκριση, δυσκολία στη διατήρηση διαλόγου και αποδοχής. Σ’ ένα τέτοιο περιβάλλον, αν δεν καταφέρουμε να διατηρήσουμε συναισθηματική ισορροπία, είναι πολύ εύκολο έστω και για μια φορά στην καθημερινότητα μας, να εκδηλώσουμε επιθετική συμπεριφορά.

Μπορούμε να προβληματιστούμε και να σκεφτούμε ότι ενισχύοντας αρνητικές συμπεριφορές, ενισχύουμε την εκδήλωση θυμού που συσσωρεύεται και ο θυμός κρύβει θλίψη και η θλίψη κρύβει πόνο που συγκεντρώνεται αθροιστικά με αποτέλεσμα την εκτόνωση, την έκρηξη με επιθετική συμπεριφορά.

Αυτή είναι η διαδικασία εκδήλωσης της επιθετικότητας ενός ανθρώπου που αναγκάζεται να δέχεται την καταπίεση των συναισθημάτων του, που αναγκάζεται να αποφεύγει το διάλογο, που αναγκάζεται να δέχεται τη ματαίωση επειδή το περιβάλλον που ζει είναι όμορφα, ψυχαναγκαστικά διαμορφωμένο με αρνητικές ενισχύσεις που του στερούν το οξυγόνο.

«Η έκρηξη είναι ανάλογη της συσσώρευσης…» όπως καταλαβαίνεις…

Εκφράσου, κάνε διάλογο μίλα… μη φοβάσαι προσπάθησε ν’ αποφύγεις την έκρηξη…


*Η κ. Ουγγρίνου είναι εκπαιδευτικός προσχολικής αγωγής, μέλος της επιστημονικής ομάδας του ΚΕΔΔΥ Ευρυτανίας