Greek Albanian English French German Italian Portuguese Russian Spanish Turkish
Τετάρτη, 19 Σεπτεμβρίου 2018

ev media-logo

Ο Κώστας Αντ. Παπαδόπουλος και το βιβλίο του για τους Ευρυτάνες πεσόντες στον πόλεμο του ΄40-΄41. Γράφει ο Παναγιώτης Κ. Τσούκας, Πάρεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας

Δεν έχουμε χρέος να τιμούμε μόνο τους νεκρούς – όσους από αυτούς αξίζουν την ευγνωμοσύνη μας.  Οφείλουμε να τιμούμε και τους ζωντανούς – όσους από αυτούς έχουν ξεχωρίσει ανάμεσά μας με όσα έκαναν και κάνουν για το κοινό καλό, με ό,τι καλό προσέφεραν και προσφέρουν στον συλλογικό μας βίο.

tsoukas-panagiotis-StE

Έχοντας αυτή τη στέρεη πεποίθηση αποφάσισα να μη σας μιλήσω για το περιεχόμενο του βιβλίου του κ. Κώστα Παπαδόπουλου, αλλά γι’ αυτόν τον ίδιο, εν σχέσει ασφαλώς προς το βιβλίο.

Όποιος παίρνει το βιβλίο αυτό στα χέρια του δεν μπορεί να μην εκπλαγεί από τον όγκο και το είδος του περιεχομένου του, και δεν μπορεί να μην αναρωτηθεί τι είναι αυτό που παρακίνησε τον συγγραφέα του να καταπιαστεί με την επίπονη, πολύχρονη αναζήτηση ενός προς έναν, των Ευρυτάνων πεσόντων στον πόλεμο του ΄40-΄41. Δεν μπορεί να μην αναρωτηθεί, που βρέθηκε ο χρόνος, από που αντλήθηκε η δύναμη και πως κατορθώθηκε να ολοκληρωθεί η επίμοχθη έρευνα που απαιτήθηκε για την συγγραφή του.

Ερωτήματα εύλογα για τον υποψιασμένο αναγνώστη του βιβλίου, δεδομένου ότι ο συγγραφέας αυτού δεν είναι κατ’ επάγγελμα, τουτέστιν επ’ αμοιβή, ερευνητής. ΄Αλλωστε, γνωρίζουμε – και σίγουρα δεν πλανώμεθα – ότι ο κ. Κώστας Παπαδόπουλος δεν ανήκει σε εκείνους που είχαν την πολυτέλεια να ζουν χωρίς να εργάζονται. Από το 1969 μέχρι και 2007 εργάσθηκε στη Δημοτική Εκπαίδευση ως δάσκαλος που κάθε μέρα, επί τέσσερις δεκαετίες, έπρεπε να προσέρχεται στο σχολείο, όπου κάθε φορά υπηρετούσε τα περισσότερα χρόνια για να διδάξει, τα τέσσερα τελευταία για να το διευθύνει. Και μπορούμε να φαντασθούμε πώς μπορεί να δίδασκε και πώς μπορεί να διηύθυνε: όχι μηχανικά, ευθυνόφοβα, απρόσωπα και ψυχρά, αλλά ευφάνταστα, με ευθύνη, με θέρμη και με παιδαγωγική κατάρτιση – με μία λέξη ευσυνείδητα. Μπορούμε να φαντασθούμε δηλαδή ότι δίδασκε, όπως γνωρίζουμε ότι δρούσε, όπως συνεχίζει να δρα σε συλλόγους και σωματεία όπου μετείχε και εξακολουθεί να μετέχει : πάντα ορεξάτος για πολύ δουλειά, πάντα συνεργάσιμος, δοτικός και δημιουργικός.

Στα περισσότερα από τα πολλά χρόνια που κράτησε η έρευνά του (από το 1987 έως πριν λίγους μήνες), ο κ. Κώστας Παπαδόπουλος δεν ήταν μόνο ένας σκληρά εργαζόμενος εκπαιδευτικός, στον οποίο πιεστικές ανάγκες βιοπορισμού επέβαλαν να εργάζεται, νομίμως, και ως συντάκτης ή αρχισυντάκτης μεγάλων εγκυκλοπαιδικών έργων και λεξικών. Δεν ήταν μόνο εντόνως δραστήριο μέλος του Φιλοπρόοδου Συλλόγου Δομνίστας και αργότερα της Πανευρυτανικής Ένωσης. Ήταν – και εξακολουθεί να είναι – άνθρωπος των γραμμάτων. Ένας από αυτούς που διαβάζουν συνεχώς και που ορισμένες φορές – λιγότερες, πάντως, απ’ όσες επιτρέπουν η μόρφωσή τους και οι διανοητικές τους ικανότητες – γράφουν ή, μάλλον, συγγράφουν. Εκ παραλλήλου προς τη συγγραφική του δράση ο κ. Κώστας Παπαδόπουλος διετέλεσε διευθυντής του περιοδικού εντύπου της Πανευρυτανικής Ένωσης «Ευρυτανικά Χρονικά» και της εφημερίδας του Φιλοπρόοδου Συλλόγου Δομνίστας «Εύρυτος», ενώ επίσης είχε την ευθύνη της εκδόσεως πολλών βιβλίων παιδαγωγικής και ιστορίας, καθώς και όλων των πρακτικών των επιστημονικών συνεδρίων της Πανευρυτανικής Ένωσης τα τελευταία δέκα χρόνια.

Παρ’ όλες, λοιπόν, τις πολλές διαφορετικές υποχρεώσεις που βάραιναν στους ώμους του, ο κ. Κώστας Παπαδόπουλος κατόρθωσε να ολοκληρώσει τη μεγάλη του έρευνα και να μας παραδώσει τους καρπούς της στο βιβλίο, χάριν του οποίου ανταμώνουμε σήμερα εδώ. Το κατόρθωσε όχι μόνο χάρη στην ακατάβλητη εργατικότητα και την έμπειρη μεθοδικότητά του. Αυτές οι δύο αρετές, χωρίς τις οποίες δεν είναι κατορθωτό κανένα επίμοχθο έργο, δεν απαντούν στο ερώτημα : που βρήκε τη δύναμη ανάμεσα σε τόσες φροντίδες, έγνοιες και κόπους για όσα ανέφερα και για όσα άλλα δεν ανέφερα από τη ζωή του; Άνθρωποι σαν τον κ. Κώστα Παπαδόπουλο αντλούν τη δύναμή τους από την χαρά της προσφοράς – της προσφοράς προς τους Άλλους, είτε αυτοί ζουν είτε έχουν πεθάνει.

Το βιβλίο του για τους Ευρυτάνες πεσόντες του πολέμου του ΄40-’41, μόνο αν το αντιληφθούμε ως θερμή, εγκάρδια προσφορά όχι στους συγγενείς των πεσόντων, αλλά σε αυτούς τους ίδιους του πεσόντες, μπορούμε να νιώσουμε τον συγγραφέα και δι’ αυτού να καταλάβουμε το έργο του, και αντιστρόφως να νιώσουμε το έργο του και δι’ αυτού να καταλάβουμε τον συγγραφέα.

Ο κ. Κώστας Παπαδόπουλος με το βιβλίο του για τους Ευρυτάνες πεσόντες του ’40-΄41 έθεσε σκοπό του να άρει και να αποτρέψει μιαν αδικία, που ανήκει στις πιο συχνές στην Ιστορία της ανθρωπότητας. Έθεσε σκοπό του να διασώσει από την αιώνια λήθη, στην οποία ήταν καταδικασμένες, τις μορφές των ταπεινής καταγωγής νεαρών Ευρυτάνων ανδρών που στο πεδίο της μάχης για την ελευθερία της πατρίδας έχασαν τη ζωή τους πριν προλάβουν να τη ζήσουν.

Με το έργο του, για το οποίο μιλάμε σήμερα, εδώ, ο κ. Κώστας Παπαδόπουλος κατέβαλε τη δική του συνδρομή στην εκπλήρωση του χρέους που όφειλε στη μνήμη των πεσόντων του πολέμου του ΄40-΄41.

Ένα χρέος από εκείνα – τα λίγα – που δεν επιδέχονται εξόφληση παρά μόνο εκπλήρωση, από εκείνα - τα ελάχιστα - τα οποία, αν και ο δανειστής τους ποτέ δεν απαιτεί, ουδέποτε εκλείπουν, ουδέποτε παραγράφονται. Ένα χρέος – ίσως το μόνο – που όσο εκπληρώνεται, τόσο πλουτίζει τους οφειλέτες του.

Για τον κ. Κώστα Παπαδόπουλο θα ήταν ανυπόφερτη αδικία να σκεπασθούν από την ταφόπλακα της Ιστορίας και να λησμονηθούν για πάντα τα ονόματα αυτών που έγραψαν Ιστορία. Γι’ αυτό με την έρευνά του και το βιβλίο του μόχθησε να τους ορθώσει μνημείο παντοτινό που θα τους θυμίζει, και κατόρθωσε να τους απαθανατίσει με τ΄όνομά τους, συχνά μάλιστα με την ίδια τη μορφή τους και με αυτή την ίδια την πορεία τους προς τον θάνατο. Κατόρθωσε να άρει την ανωνυμία που τους περιέβαλε, αποδίδοντάς τους το όνομα και το επώνυμο που είχαν όσο ζούσαν και με το οποίο θα ζούσαν αν εξακολουθούσαν να ζουν, αν δεν είχαν θανατωθεί στον πόλεμο για την πατρίδα.

Με δυο λόγια : Ο κ. Κώστας Παπαδόπουλος - με την απολύτως αναγκαία αρωγή της κ. Ελένης Πουρνάρα – Καρκαζή και του κ. Νικολάου Πουρνάρα - κατόρθωσε να κάνει τον άγνωστο στρατιώτη γνωστό, επώνυμο στρατιώτη. (...)

Το χρέος έναντι των πεσόντων μαχητών του πολέμου του ΄40-΄41 μόνο με προσφορά ζωής εκπληρώνεται. Και αν εν καιρώ πολέμου η προσφορά ζωής σημαίνει θυσία ζωής – οπότε το χρέος θα εξοφλούνταν – εν καιρώ ειρήνης τι μπορεί να σημαίνει; Αντί απαντήσεως θα σας διαβάσω λίγες γραμμές από κείμενο που ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης έγραψε το 1896, όχι για να τιμήσει ήρωες προγόνους, αλλά για να υπενθυμίσει αυτό που οι σύγχρονοι Έλληνες αρνούνται να συμμερισθούν και να κάνουν τρόπο της ζωής τους:

«[…] Εις οιωνός άριστος. Αλλά τις έβαλε εις πράξιν την συμβουλήν του θειοτάτου αρχαίου ποιητού; Εκ της παρούσης ημών γενεάς τις ημύνθη περί πάτρης; […] Άμυνα περί πάτρης δεν είναι αι σπασμωδικαί, κακομελέτητοι και κακοσύντακτοι επιστατείαι, ουδέ τα σκωριασμένης επιδεικτικότητος θωρηκτά. Άμυνα περί πάτρης θα ήτο η ευσυνείδητος λειτουργία των θεσμών, η εθνική αγωγή, η χρηστή διοίκησις […] και η πρόληψις της χρεοκοπίας […]».

 

Παναγιώτης Κ. Τσούκας

Πάρεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας


[ΦΩΤΟ: Ηλίας Προβόπουλος (Μικρές Πατρίδες)]