Πέμπτη, 15 Νοεμβρίου 2018

ev media-logo


Στον ρυθμό των ρίχτερ. Ο Διονύσης Παρούτσας γράφει και προτείνει για την αντισεισμική προστασία στην Ελλάδα (ΕΝΤΥΠΗ)

Ο ισχυρότατος σεισμός που συνέβη στην Ζάκυνθο, αλλά και η γνωστή ελληνική σεισμικότητα, έδωσαν ξανά τροφή σε τηλεοράσεις και εφημερίδες. Και, κυρίως, έδωσαν τροφή στην αέναη διαμάχη των σεισμολόγων για το αν είναι δυνατό να προβλεφθούν οι σεισμοί, και τι μπορεί να σημαίνει αυτό για τους πολίτες. Φυσικά, κανείς δεν είναι τόσο ευήθης που να μην καταλαβαίνει ότι όλος ο καυγάς γίνεται για τα χρήματα και για κανέναν άλλο λόγο. Για τα κονδύλια που θα πάρουν από την κυβέρνηση για έρευνα – όσα χρήματα υπάρχουν πια και όση έρευνα γίνεται. Δεν υπάρχει κανείς εχέφρων επιστήμονας που να πιστεύει ότι μπορεί να προβλεφθεί με σαφήνεια το επίκεντρο ενός σεισμού και με ακρίβεια η ώρα και η μέρα που θα συμβεί.826

Σε κάθε περίπτωση όμως, η φωνή της λογικής είναι εκείνη που πρέπει να επικρατεί. Ας δούμε λίγο πιο αναλυτικά το πρόβλημα ενός σεισμού: Πρόκειται βέβαια για ένα διπλό πρόβλημα που απασχολεί και τους επιστήμονες και τους απλούς ανθρώπους. Έτσι εμφανίζεται να έχει δύο λύσεις: Η πρώτη, η επιστημονική, μάλλον δεν έχει και πολλές πιθανότητες εφαρμογής, καθώς οι χώρες που θα μπορούσαν να κάνουν ουσιαστική έρευνα, όπως η Αμερική, η Γερμανία ή η Γαλλία, δεν έχουν πρόβλημα με τους σεισμούς και κατά συνέπεια δεν δαπανούν τα ποσά που θα χρειαζόταν για μια ουσιαστική προώθηση της επιστήμης. Κι αυτό γιατί, ενώ εκεί ο σεισμός θεωρείται ατύχημα, σε μας εδώ, ένα κτίριο έχει περισσότερες πιθανότητες να υποστεί σεισμική καταπόνηση στη διάρκεια της ζωής του, απ' ότι να μην την υποστεί! Έτσι δεν μπορούμε να εισάγουμε έτοιμη τεχνογνωσία, όπως συμβαίνει με άλλους επιστημονικούς κλάδους. Επίσης, δεν προβλέπεται ακόμα και σε εκατό χρόνια από σήμερα, να αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο φτιάχνονται τα σπίτια στη χώρα μας.

Ακόμα και το 2118 η αντισεισμικότητα των κτιρίων θα είναι ζήτημα αντοχής υλικών και ποιότητας κατασκευής. Επιπροσθέτως, ακόμα και αν μπορούσε να υπάρξει ένα μηχάνημα που θα προέβλεπε τους σεισμούς, και μας έλεγε ότι μέσα στους επόμενους έξι μήνες θα γίνει ένας μεγάλος σεισμός στην Κρήτη, μπορούμε όλοι να φανταστούμε τις εφιαλτικές επιπτώσεις που θα είχε μια τέτοια πρόβλεψη, όχι μόνο στην τουριστική δραστηριότητα, αλλά γενικότερα στην κοινωνική και οικονομική ζωή της περιοχής - μεγαλύτερες ίσως και από αυτές του ίδιου του σεισμού. Επομένως η δυνατότητα πρόβλεψης των σεισμών (αν και μπορεί να έχει επιστημονική και πρακτική αξία), όχι μόνο δεν μας απαλλάσσει από την ενίσχυση των οικοδομών, αλλά αντιθέτως καθιστά αυτή την ανάγκη επιτακτικότερη.

Συνεπώς το θέμα της αντιμετώπισης των σεισμών ανάγεται τελικά σε ρυθμίσεις που πρέπει να γίνουν με διαδικασίες κοινωνικής συναίνεσης βασισμένες στις ορατές κοινωνικές συνέπειες. Η λύση δηλαδή βρίσκεται στο δεύτερο άξονα του προβλήματος, αυτόν που έχει να κάνει με τους πολίτες και την συντεταγμένη πολιτεία.

Ας δούμε τι αποτελέσματα έχει ένας μεγάλος σεισμός: Πρώτον, δημιουργεί μεγάλο οικονομικό πρόβλημα, αφού μειώνεται ακόμα και το ΑΕΠ. Στο σεισμό της Αθήνας, το 1999, καθώς τα πάντα είχαν παγώσει για μία εβδομάδα, μειώθηκε το ΑΕΠ γύρω στο 1% περίπου, ποσοστό που αντιστοιχούσε στο ένα τρίτο της ετήσιας αύξησής του εκείνη τη χρονιά! Από την άλλη, το πρόβλημα είναι και δημοσιονομικό καθώς, το κράτος είναι αυτό στο οποίο θα προστρέξουν οι πληγέντες, επιβαρύνοντας τις κρατικές δαπάνες κατά 1,5 δις ευρώ.

Με την σημερινή κατάσταση της οικονομίας, καταλαβαίνουμε ότι ένας σεισμός θα σήμαινε το τέλος της. Επίσης ένας σεισμός έχει και πολιτικό κόστος, καθότι επειδή οι επιπτώσεις του αγγίζουν το σύνολο του πληθυσμού καταλήγει να γίνεται ένα πολιτικό πρόβλημα, και μάλιστα μείζον, κατά τις χρονικές περιόδους που το γεγονός είναι πρόσφατο και οι επιπτώσεις οξύτερες. Η αδυναμία των κρατικών μηχανισμών γίνεται περισσότερο αισθητή κατά τις περιόδους αυτές και η φθορά των πολιτικών μεγαλύτερη.

Για να αντιμετωπιστούν αυτά τα σημαντικά ζητήματα κάποιοι προτείνουν να ασφαλιστούν οι κατοικίες και να ασκούνται ποινικές διώξεις σε όσους ευθύνονται για κακές κατασκευές. Όμως αυτό δεν μπορεί να έχει πολύ σπουδαία αποτελέσματα αν σκεφτεί κανείς ότι στην Ελλάδα σήμερα, υπάρχουν ανασφάλιστα εκατοντάδες χιλιάδες αυτοκίνητα!

Επίσης μπορεί να βολεύει σε περιπτώσεις κρίσεων να πάνε δύο τρεις άνθρωποι στη φυλακή, έτσι ώστε να εκτονωθεί το λαϊκό αίσθημα, εντούτοις στην πραγματικότητα, επειδή οι έλεγχοι είναι ανεπαρκείς, η κατάσταση μπορεί να χειροτερέψει, αν κάποιοι αποφασίσουν να παρανομήσουν είτε από άγνοια είτε από δόλο.

Εκείνο που θα είχε πραγματικά αποτέλεσμα είναι να συσταθεί ένας κρατικός φορέας ελέγχου σεισμικής προστασίας, ο οποίος θα λειτουργούσε με πολύ αυστηρά κριτήρια και προκαθορισμένα πρωτόκολλα σε κάθε περιοχή. Να γίνεται δειγματοληπτικός έλεγχος στο μπετόν, στην ποσότητα του σιδήρου κάθε οικοδομής αλλά και στις εδαφολογικές παραμέτρους. Για τον έλεγχο αυτό είναι φυσικά απαραίτητη η πλήρης συνεργασία του ιδιοκτήτη του ελεγχόμενου υπό κατασκευή κτηρίου. Αν π.χ. δεν ειδοποιηθεί ο φορέας εγκαίρως για τη λήψη δοκιμίων σκυροδέματος και οπλισμού, θα πρέπει να διενεργηθεί πυρηνοληψία από τον έτοιμο σκελετό με συνέπεια την αύξηση του κόστους του ελέγχου.

Η συμμετοχή στο σύστημα αυτό πιστοποίησης αυξημένης αντοχής της κατασκευής θα μπορούσε στην αρχή να είναι εθελοντικός. Το κόστος του ελέγχου να καθοριστεί σε τέτοιο ύψος, ώστε να καλύπτει τα έξοδα λειτουργίας του φορέα ελέγχου. Το όφελος για τον εθελοντικά ελεγχόμενο θα μπορούσε να είναι ένα πιστοποιητικό που θα βεβαιώνει τον αγοραστή της κατοικίας και κάθε μελλοντικό ιδιοκτήτη για την αυξημένη ποιότητα και το βαθμό σεισμικής προστασίας που προσφέρει η κατασκευή. Βέβαια στην αρχή θα αυξανόταν το κόστος και η ποιότητα των ακριβών σπιτιών, στα οποία έχουν πρόσβαση μόνο οι ανώτερες οικονομικά τάξεις.

Εντούτοις, με το πέρασμα του χρόνου και τη βελτίωση των κατασκευών, όταν θα γινόταν ο επόμενος μεγάλος σεισμός, το κράτος δεν θα είχε να ξοδέψει τόσα πολλά χρήματα, αφού οι ζημιές θα ήταν μικρότερες.

Έτσι, οι πιέσεις για κοινωνικά δίκαιο τρόπο κατανομής των κονδυλίων για αντισεισμική προστασία, θα μπορούν πλέον να κατευθύνονται, όχι μόνο στην μετασεισμική αποκατάσταση των θυμάτων, αλλά και στην προσεισμική ενίσχυση των οικονομικών δυνατοτήτων των ασθενέστερων κοινωνικών στρωμάτων, ώστε να αυξηθεί και αυτών η ασφάλεια και να μειωθούν οι ζημιές από το μελλοντικό σεισμό. Κατά συνέπεια οι επιπτώσεις από την ενίσχυση της αντοχής των κατασκευών θα είναι ευεργετικές, όχι μόνο για τα ανώτερα εισοδηματικά στρώματα αλλά και για τις ασθενέστερες εισοδηματικά κατηγορίες.

Το πόσο σημαντικό όμως είναι όλο αυτό το ζήτημα και το πόσο είναι οικονομικά συμφέρον μακροπρόθεσμα αποδείχθηκε περίτρανα τις προάλλες. Εξήμισι ρίχτερ στη Ζάκυνθο και δεν άνοιξε ούτε μύτη!