Πέμπτη, 21 Νοεμβρίου 2019

ev media-logo


«Οι μελωδίες του καλοκαιριού». Το νέο άρθρο του Διονύση Παρούτσα

Αυτές τις μέρες του δεκαπενταύγουστου, αξίζει τον κόπο να περάσει κανείς τον δρόμο που οδηγεί προς τα χωριά της Δυτικής Ευρυτανίας: Χρύσω, Κρέντη, Φραγκίστα, Βαλαώρα κλπ. Όλος ο οδικός άξονας που κατευθύνεται προς τα χωριά των Αγράφων και του Ασπροποτάμου, οδηγούσε και σ' ένα πανηγύρι ή εκδήλωση που διοργανώθηκε από τους πολιτιστικούς συλλόγους των χωριών αυτών. Αυτό βέβαια δεν είναι κάτι καινούριο, όλοι ξέρουμε πως ο Αύγουστος είναι ο μήνας που ευνοεί την συγκέντρωση των διασκορπισμένων στα πέρατα της Ελλάδας οικογενειών, την αναζωογόνηση έστω και για δέκα μέρες των ρημαγμένων χωριών μας.

panhgyri-spilia-katsantoni

Εκείνο που είναι αξιοσημείωτο όμως, είναι το πανέμορφο χρώμα που δίνει στις εκδηλώσεις αυτές ο ήχος του κλαρίνου και το πολύχρωμο θέαμα του χορού.

Αν σκεφτεί κανείς ότι σε όλες σχεδόν τις χώρες του κόσμου οι παραδοσιακοί τους χοροί έχουν σχεδόν εξαφανιστεί και επιζούν μόνο μέσα από συλλόγους και «στημένες» εκδηλώσεις, θα πρέπει να απορήσει για το πόσο αντίθετα λειτουργούν τα πράγματα στην Ελλάδα. Μετά από ένα μικρό διάλειμμα απαξίωσης, που άρχισε λίγο μετά την δεκαετία του 60 και το κίνημα των χίπις, ο ιδιάζων αυτός τρόπος έκφρασης συναισθημάτων, ο παραδοσιακός χορός, άρχισε να ανακτά το χαμένο έδαφος.

Με τη συνδρομή των πολιτιστικών σωματείων και των επαγγελματιών χοροδιδασκάλων, το καλαματιανό και το τσάμικο εξακολουθούν να αποτελούν την κορωνίδα των «ορχηστικών» μας επιδόσεων. Μαζί βέβαια με το εκφραστικότατο ζεϊμπέκικο και το λικνιστικό τσιφτετέλι, δίνουν ένα χρώμα στην ελληνική διασκέδαση που ξεχωρίζει ιδιαίτερα από το μονότονο, μοναχικό και ομογενοποιημένο δυτικότροπο χαρακτήρα του χορού των «αναπτυγμένων» λεγόμενων κοινωνιών.

Όχι ότι δεν χορεύουν οι νέοι (και οι μεγαλύτεροι) στους ρυθμούς των μπιτ, της ντίσκο (ξανά) ή της σόουλ. Αφού η επικοινωνία ανάμεσα στις διάφορες χώρες είναι πια τόσο εύκολη μέσω του ίντερνετ και της τηλεόρασης, είναι φυσικό επόμενο και ο χορός να διαχέεται ανάμεσα στους διάφορους λαούς και να επικρατεί αυτός της ευρωστότερης οικονομικά κοινωνίας. Κατά συνέπεια το αμερικάνικο στυλ ήταν επόμενο να επικρατήσει παντού, μαζί με την συμπεριφορά της "κοκακόλας" και του άκρατου ευδαιμονισμού.

Η γραφικότητα και η ποικιλία των ελληνικών όμως χορών, η πλειονότητα των οποίων χαρακτηρίζεται από το ερωτικό κυρίως στοιχείο, αποτελεί χαρακτηριστικό γνώρισμα του Ελληνικού πολιτισμού και των διάφορων ομάδων που συνιστούν την Ελληνική ταυτότητα. Αποτελεί την γνήσια συνέχεια των λαϊκών χορών της αρχαιότητας, όπως καταφαίνεται σε πολλούς απ' αυτούς, από το ρυθμό τους και τις κινήσεις τους. Αδιάψευστοι μάρτυρες γι' αυτό, είναι οι σχετικές περιγραφές των αρχαίων κειμένων, των ανάγλυφων, των τοιχογραφιών, τα οποία η αρχαιολογική σκαπάνη έφερε και φέρνει στο φως.

Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, ο χορός, σε συνδυασμό με το αναπόσπαστο κομμάτι τους, το τραγούδι, αποτέλεσε ένα ισχυρό όπλο ενάντια στην αλλοτρίωση και την απώλεια της Εθνικής συνείδησης. Είναι σημαντικό να επισημανθεί ότι τη περίοδο αυτή γεννήθηκαν και νέα είδη χορών που περιγράφουν ηρωικά κατορθώματα και μεγάλες στιγμές της Ελλάδας, πράγμα που ενίσχυε ακόμη περισσότερο την ηθική αντίσταση των υπόδουλων. {div float:right}{module Google (Τετράγωνο 300χ250 κειμενο)}{/div}

Αν τότε κατάφερε να παίξει αυτόν τον εθνοσωτήριο ρόλο, είναι επόμενο και σήμερα να αποτελεί ένα από τα ισχυρότερα μέσα αντίστασης ενάντια στην επελαύνουσα παγκοσμιοποίηση. Είναι, μαζί με τη γλώσσα και την ορθοδοξία, το βαρύ πυροβολικό ενάντια στις σειρήνες της ομογενοποίησης και του πολυπολιτισμικού αχταρμά.

Κι αυτό γιατί πρόκειται για αρχέγονα ορμέμφυτα που καθορίζουν την ανθρώπινη ζωή, αφού η τάση για χορό φαίνεται πως είναι ένστικτη αν αναλογιστούμε ότι μπορεί να εντοπιστεί ακόμα και σε πολλά άλλα είδη του ζωικού βασιλείου. Πολλά πουλιά, ή ζώα για παράδειγμα, εκτελούν κυρίως κατά την αναζήτηση συντρόφου διάφορες ρυθμικές κινήσεις μέσα από τις οποίες εξωτερικεύουν τις ανάγκες τους. Αποδεικνύουν με τον τρόπο αυτό, όπως εικάζεται, την καλή τους κατάσταση, η οποία θα επιτρέψει την διαδικασία της σωστής φυσική επιλογής.

Όλα αυτά, μαζί με την συσσωρευμένη φόρτιση που φέρνουν μαζί τους τα δημοτικά τραγούδια, και το ότι είναι περισσότερο συνδεδεμένα με το φυσικό περιβάλλον και την αμόλυντη φύση, οδηγούν σήμερα όλο και περισσότερο κόσμο στις ρίζες.

Εξηγείται μ' αυτό τον τρόπο η απόλαυση που νιώθουμε όλοι όταν ακούμε αργά το πρωί, μετά από αρκετή οινοποσία και την συνακόλουθη ευθυμία τον μελωδικότατο «σκάρο». Εκεί που το βιολί μιμείται τους φυσικούς ήχους, τα κουδούνια του κοπαδιού και το βέλασμα του προβάτου. Εκεί που το κλαρίνο μας κάνει να βλέπουμε να ζωντανεύουν μπροστά μας οι στίχοι του Ζαχαρία Παπαντωνίου:

Με κρουσταλλένια σφυριχτά, σε λόγκους φεύγουν σκοτεινούς

κοτσύφια και βοσκόπουλα με τα λαμπρά τα μάτια,

νερά βροντούνε στο γκρεμό και πάνε προς τους ουρανούς

ίσια κι ορθά, σαν την ψυχή της Ρούμελης, τα ελάτια. . .

Και μας κάνουν όλους να δίνουμε την υπόσχεση στον εαυτό μας ότι την μικρή αυτή απόλαυση θα την ξανανιώσουμε, πρώτα ο Θεός και του χρόνου.