Σάββατο, 28 Μαρτίου 2020

ev media-logo


«Αναχρονιστικοί νεΟΤΕρισμοί». Το νέο άρθρο του Διονύση Παρούτσα

Υποτίθεται ότι η ανακαίνιση ενός χώρου και η προσθήκη διακοσμητικών στοιχείων που επιβάλλονται από την τρέχουσα τάση αισθητικής, τη μόδα δηλαδή, τον αναβαθμίζουν και τον κάνουν να δείχνει πιο ανθρώπινος, πιο φιλικός και στην περίπτωση που πρόκειται για χώρο εργασίας τον καθιστούν περισσότερο αποδοτικό.

613

Οποία αντίθεσις όμως! Αν επισκεφθεί κάποιος το κτίριο του ΟΤΕ για να πληρώσει το λογαριασμό του θα διαπιστώσει πως όλα τα παραπάνω μπορεί καμιά φορά να λειτουργήσουν και εντελώς αντίθετα.

Ακολουθώντας την φαεινή ιδέα κάποιου σχεδιαστή εσωτερικού χώρου και την τάση της εποχής περί ομοιομορφίας των κατά τόπους καταστημάτων, οι υπεύθυνοι έβαλαν τους εργαζόμενους να κάθονται σε ψηλά καθίσματα όπως αυτά που υπάρχουν στα μπαρ, τους έστησαν να κοιτάζουν έναν τοίχο καλυμμένο με γυψοσανίδα και μέσα σ' όλα έκλεισαν και το τελευταίο παράθυρο που είχε απομείνει προκειμένου να τους αποκόψουν εντελώς από τον κόσμο.

Το μόνο που δεν έκαναν ήταν να τους αλυσοδέσουν σε κρίκους στο πάτωμα, να τους δώσουν κι από ένα κουπί και κάπου στο υπόβαθρο να ακούγεται ο υπόκωφος ρυθμός ενός τυμπάνου. Τότε δεν θα καταλάβαινε κανείς αν μπαίνει σε κάτεργο του μεσαίωνα ή υποκατάστημα μεγάλης πολυεθνικής του εικοστού πρώτου αιώνα.

Είναι φυσικό, τώρα που ο πάλαι ποτέ κρατικός οργανισμός τηλεπικοινωνιών πέρασε σε χέρια ιδιωτών –και δη γερμανών – να υπάρξουν τέτοιου είδους αλλαγές οι οποίες υποτίθεται ότι βελτιώνουν την παραγωγικότητα και προωθούν τον έλεγχο στο ωράριο των εργαζομένων. Και επίσης είναι φυσικό οι τρόποι αυτής της βελτίωσης να ακολουθούν μοντέλα που αναπτύχθηκαν στην Αμερική και την Γερμανία, όλο το προηγούμενο διάστημα.

Εντούτοις δεν λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαιτερότητες που υφίστανται σε κάθε λαό, στο συλλογικό ψυχισμό που έχει αναπτυχθεί και στον τρόπο με τον οποίο κάθε λαός αντιδρά στην πίεση και (γιατί όχι) στην καταπίεση. Το εργασιακό αυτό περιβάλλον θα μπορούσε κάλλιστα να είναι αποδοτικό στο μουντό γερμανικό τοπίο και το εκεί καταθλιπτικό κοινωνικό περιβάλλον. Εντούτοις με τον ολόλαμπρο ήλιο να λάμπει και τις ακτίνες του να τρυπώνουν από κάθε χαραμάδα, δύσκολα θα μπορέσεις να τιθασέψεις την ψυχή του εργαζομένου, όσο και αν κλείσεις τον ήλιο έξω. Γιατί ο ήλιος και το φως του είναι το μόνο που δεν μπορείς να φυλακίσεις!

Αρκεί να μπει ένας και μόνο ευδιάθετος πελάτης, (και παρ' όλη την κρίση υπάρχουν αρκετοί κάθε μέρα) που θα αστειευτεί, θα μιλήσει για το πού πήγε χθες, θα ρωτήσει για την υγεία κάποιου υπαλλήλου, και όλη η μουντάδα που θέλουν να επιβάλλουν θα πάει περίπατο!

Υπάρχει μια εταιρεία κατασκευής υποδημάτων στην Αθήνα, η οποία προκειμένου να αυξήσει την παραγωγικότητα των διοικητικών υπαλλήλων της, ενοποίησε τα μικρά χωρίσματα που διέθεταν μέχρι πρότινος ως γραφεία (εκείνα τα 2x2 κλουβιά που βλέπουμε στις ταινίες) και τους έβγαλε όλους σε κοινή θέα, ώστε η ιδιοκτήτρια να μπορεί να τους επιβλέπει κάθε στιγμή, ακόμη και την ώρα που πίνουν τον καφέ τους.  Κάθε άλλο παρά αύξηση της παραγωγικότητας είδε, αν και οι άνθρωποι είναι όλη  την ώρα σκυμμένοι στη δουλειά τους και γυρίζουν σπίτι τους άρρωστοι από την οχτάωρη –όσοι είναι τυχεροί– επίβλεψη. Εντούτοις δεν επιστρέφουν στο παλιό σύστημα.

Τελικά είναι όλα θέμα εξουσίας και επιβολής του ανθρώπου στον άνθρωπο. Δεν έχει να κάνει με οικονομικούς δείκτες και μεγέθη. Η Google στην Αμερική έχει το πιο ανθρώπινο περιβάλλον εργασίας, με πάρκα και χώρους συγκέντρωσης, με ευέλικτα ωράρια και ανθρώπινες συνθήκες και ως αποτέλεσμα είναι  η ευρωστότερη επιχείρηση στον κόσμο. Ελάχιστοι όμως ακολουθούν το μοντέλο αυτό. Γιατί στόχος είναι ο έλεγχος των σωμάτων ώστε να γίνει ευκολότερος και ο έλεγχος των μυαλών.

Όμως, ακόμα και στο ένα πόδι να βάλουν τους εργαζομένους να σταθούν, δεν θα μπορέσουν να επιβάλλουν την εξυπηρέτηση που είναι το ζητούμενο, το αντίθετο• θα δημιουργήσουν πλαστά χαμόγελα που περισσότερο απωθούν παρά έλκουν πελάτες.

Δεν θα λύσουν το πρόβλημα των συνδρομητών που ζητούν εγγράφως την αλλαγή ενός εναέριου καλωδίου για αισθητικούς λόγους και αυτή παραπέμπεται στις καλένδες διότι ούτως ή άλλως δεν δημιουργεί λειτουργικό πρόβλημα.

Η αντιμετώπιση τέτοιων ζητημάτων απαιτεί το λεγόμενο "ελληνικό φιλότιμο", αλλά αυτό λειτουργεί μόνο σε συνθήκες πλήρους ελευθερίας και όχι όταν αυτή περιορίζεται.Όταν ο Δανός αρχιτέκτονας Χάνσεν δημιουργούσε τα εκπληκτικά του κτίσματα στην Αθήνα, (το Πανεπιστήμιο, την Ακαδημία και το Μουσείο) δεν προσπάθησε να φέρει τις βορειοευρωπαϊκές του καταβολές στο μεσογειακό τοπίο. Αντίθετα λειτούργησε μέσα σε αυτό και για το λόγο αυτό μεγαλούργησε.

Δεν πειράζει όμως. Κακό του κεφαλιού τους κάνουν όσοι θέλουν να επιβληθούν στους άλλους με τη βία. Ας μη ξεχνάμε πως οι μαύροι που δούλευαν σε παρόμοιες συνθήκες τον 17ο αιώνα στην Αμερική, δεν έπαψαν ποτέ να τραγουδούν τον πόνο τους και να νιώθουν ζωντανοί. Ίσως μάλιστα γι' αυτό ακριβώς και να ξεσηκώθηκαν όταν ήρθε η ώρα τους.

Καμία γυψοσανίδα και κανένα μαστίγιο δεν μπορεί να πνίξει τον άνθρωπο που έχουμε μέσα μας – αρκεί μόνο να μην τον χάσουμε.